Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής (Τόμος 10, Τεύχος 4) - page 10

[8]
Ε
ΛΛΗΝΙΚΟ
Π
ΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ
Ν
ΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ
Ε
ΠΙΣΤΗΜΗΣ
ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η
ακτινοθεραπεία (Α/Θ) χρησιμοποιείται περίπου 100
χρόνια για τη θεραπεία του καρκίνου, σε κάποιες
περιπτώσεις αποτελεί τη βασική θεραπεία, ενώ
σε άλλες δρα επικουρικά. Σε κάποιες κατηγορίες όγκων
(όγκοι κεφαλής – τραχήλου) αποτελεί θεραπεία εκλογής,
με άριστα αποτελέσματα, αποφεύγοντας τις ακρωτηρια-
στικές επεμβάσεις (Lee & Le 2008).
Στο 85%-90% των ασθενών που λαμβάνουν Α/Θ θα
υπάρξει μια μέτρια έως σοβαρή δερματική αντίδραση,
με συχνότερη παρενέργεια τη μετακτινική δερματίτιδα, η
σοβαρότητα της οποίας σχετίζεται με τη δόση της χορη-
γούμενης ακτινοβολίας (Maddock–Jennings et al 2005,
Salvo et al 2010, Ali et al 2014, Maryum et al 2013). Η
έναρξη των συμπτωμάτων τοποθετείται στις 1-4 εβδομά-
δες μετά την έναρξη της ακτινοθεραπείας, και αυτά παρα-
μένουν καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας, ενώ για την
θεραπεία τους μπορεί να απαιτηθούν έως και 2-4 εβδο-
μάδες (Mc Question 2006).
Διάφοροι παράγοντες φαίνεται να επηρεάζουν τη σο-
βαρότητα, την έναρξη και τη διάρκεια των δερματικών
αντιδράσεων. Αυτοί διακρίνονται σε ενδογενείς, που
σχετίζονται με τον ίδιο τον οργανισμό, και σε εξωγενείς,
που έχουν να κάνουν με τις εξωτερικές επιδράσεις που
δέχεται το σώμα (Ali et al 2014). Σύμφωνα με τον Mc
Question (2011), oι ενδογενείς παράγοντες κινδύνου πε-
ριλαμβάνουν: Δερματικές πτυχές, φωτοευαισθησία, δια-
τροφική κατάσταση, γενική υγεία, ηλικία, βάρος και μέγε-
θος στήθους, ιστορικό καρκίνου του δέρματος, διαβήτης,
κάπνισμα, στάδιο καρκίνου, ασθένειες του συνδετικού
ιστού, χρωμοσωμικά σύνδρομα, αταξία-τελαγγειακτασία,
μολυσματικές ασθένειες, προϊόντα φροντίδας δέρματος,
παράλληλη χημειοθεραπεία. Ενώ, οι εξωγενείς αφορούν
παράγοντες που δρουν κατά την διαδικασία της ακτινοθε-
ραπείας, όπως η θέση του πεδίου ακτινοβολίας, η δόση
και η ενέργεια.
Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, στις ΗΠΑ (National
Cancer Institute, USΑ) έχει ταξινομήσει τις περιπτώσεις
οξείας δερματίτιδας σε 4 κατηγορίες ανάλογα με τον βαθ-
μό σοβαρότητάς τους (Goldsmith & Papier 2010):
Βαθμού 1 – Ήπιο ερύθημα ή ξηρή απολέπιση.
Βαθμού 2 – Μετρίου βαθμού έως σοβαρό ερύθημα
ή ανομοιόμορφη, υγρή απολέπιση περιορισμένη στις
δερματικές πτυχές.
Βαθμού 3 – Υγρή απολέπιση μεγαλύτερη από 1,5 εκ
σε διάμετρο, που δεν περιορίζεται στις δερματικές
πτυχές.
Βαθμού 4 – Δερματική νέκρωση ή εξέλκωση της
ολότητας του πάχους του χορίου.
Ο σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης
ήταν να διερευνηθούν οι κυριότερες κλινικές θεραπευ-
τικές παρεμβάσεις, με τη χρήση υλικών και φαρμακευ-
τικών σκευασμάτων εγκεκριμένων από τον FDA (Food
and Drug Administration - USA), για την πρόληψη και
θεραπεία των δερματικών βλαβών μετά από ακτινοβολία.
Ως επιμέρους στόχος τέθηκε η καταγραφή και διερεύνη-
ση της αποτελεσματικότητας των υλικών σκευασμάτων
και επιθεμάτων που βρίσκονται ακόμα σε προ-κλινικό
στάδιο και δοκιμάζονται σε πειραματόζωα.
ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ
Η παρούσα δευτερογενής μελέτη αφορά σε μια συ-
στηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση. Αναζητήθηκε
σχετική ελληνική και διεθνής βιβλιογραφία στις ηλεκτρο-
νικές βάσεις δεδομένων PubMed, CINAHL, Sciverse,
Scopus και Proquest. Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποι-
ήθηκαν ήταν skin lesions (δερματικές βλάβες), radiation
(ακτινοβολία), prevention (πρόληψη), treatment (θερα-
πεία). Η αναζήτηση έγινε τη χρονική περίοδο 1-15 Φε-
βρουαρίου του 2016, με βάση τον τίτλο, την περίληψη ή
τις λέξεις κλειδιά (TITLE-ABSTRACT-KEYWORD), για με-
λέτες από το 2010 έως το 2015, σε όλους τους δυνατούς
συνδυασμούς.
Κριτήρια ένταξης στη μελέτη αποτέλεσαν τα εξής: η
δημοσίευση των άρθρων σε έγκυρα επιστημονικά περιο-
δικά, οι πρωτότυπες δημοσιευμένες ερευνητικές εργασί-
ες ή μετα-αναλύσεις, η γλώσσα συγγραφής των άρθρων
(Ελληνική ή Αγγλική), το χρονικό διάστημα δημοσίευσης
των άρθρων (2010 έως 2015) και η σχέση τους με το
εννοιολογικό περιεχόμενο της εργασίας. Από τη μελέτη
αποκλείστηκαν οι ανασκοπήσεις, άρθρα σε άλλες γλώσ-
σες πλην της Αγγλικής και Ελληνικής. Στο διάγραμμα
ροής (διάγραμμα 1) φαίνονται οι μελέτες που συμπεριλή-
φθηκαν στην παρούσα εργασία.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Από το σύνολο των άρθρων που εντοπίστηκαν, 38
τηρούσαν τα κριτήρια της αναζήτησης. Από αυτά, τα 34
πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης στη μελέτη. Στην κατηγο-
ρία των εγκεκριμένων από τον FDA σκευασμάτων για την
πρόληψη και τη θεραπεία δερματικών βλαβών μετά από
ακτινοβολία, βρέθηκαν 21 συνολικά μελέτες. Από αυτές,
1 μελέτη αφορούσε τη χρήση της αλοιφής καλέντουλα,
7 μελέτες αφορούσαν τις τοπικές στεροειδείς κρέμες, 4
μελέτες το υαλουρονικό οξύ, 1 μελέτη την αλόη, 2 μελέ-
τες τα ηπαρινοειδή ενυδατικά σκευάσματα, 1 μελέτη τη
βιταμίνη Ε και 5 μελέτες σκευάσματα με βάση τα έλαια.
Στην κατηγορία των παραγόντων που βρίσκονται
ακόμα σε προκλινική φάση, βρέθηκαν 5 μελέτες εκ των
οποίων 1 μελέτη αφορούσε την Vasculotide (μιμητική
ουσία αγγειοποιητίνης-1), 1 μελέτη αφορούσε τον πα-
ράγοντα EUK 207 (συνθετικό μιμητικό υπερ-οξειδικής-
δισμουτάσης/καταλάσης), 1 μελέτη τον παράγοντα RTA
408 (συνθετικό τριτερπενοειδές), 1 μελέτη τον παράγοντα
ALDH2 (αλδεϋδικήαποϋδρογενάση 2) και 1 αφορούσε
1,2,3,4,5,6,7,8,9 11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,...72
Powered by FlippingBook